Graffiti; the poor man’s art

Door Krokus

Muurschilderingen zijn (bijna) zo oud als de mensheid. Boodschappen, sociaal, cultureel of politiek zijn altijd op muren aangebracht. Rotstekeningen zijn een prehistorische vorm van graffiti. Kreten, uitingen van gevoelens en frustraties. Door graffiti komen we te weten wat er – onder jongeren – leeft. Wat ze beweegt, drijft en hoe ze denken. En graffiti moet vooral illegaal blijven. Dat verleent deze kunstvorm zijn kracht. Maar de hysterie waarmee de gegoede burgerij en de autoriteiten op graffiti reageren is zo langzamerhand onuitstaanbaar geworden.

Graffiti is inmiddels een traditionele kunstvorm, zoals bluesmuziek, of beter punkrock. Wie durft The Ramones of The Clash nog te negeren in de geschiedenis van de muziek? Graffiti, ook alweer 25 jaar oud, is door de kunstwereld ontdekt en geabsorbeerd. Het hangt in mooi ingelijste doeken in galeries en musea. Wordt gebruikt in de reclamewereld en mag her en der op ‘legale’ muren gespoten worden. Maar gelukkig, eens in de zoveel tijd heft de ware graffitiartiest zeer weer op en verschijnt op vieze treinen, grijze kantoorgebouwen, dooie muren. Net op het moment dat de gevestigde orde dacht graffiti ingekapseld te hebben, duikt het weer op. Illegaal en oncontroleerbaar, zoals het hoort. En met de kracht van de provocatie, rebels, anti-autoritair. The poor man’s art.

Graffiti-1
Waarom geven de autoriteiten, onze bekwame bestuurders, te pas en te onpas toestemming om overal op de weg reclamebillboards te plaatsen? Waarom mag Mercedes zijn ster hoog en breed over de stad laten stralen? Mag Vodafone reclamedoeken op zijn gebouw hangen? Overal op straat, maar dan ook overal, zie je billboards en reclame posters. Toegegeven soms zijn ze leuk vormgegeven en zelfs hier en daar subtiel, artistiek en erotisch. Maar vaker, veel vaker zijn ze duf, saai en dom en doet het pijn aan je ogen van lelijkheid. Maar ja, als je geld hebt mag overal je naam prijken. Doorlopend. Op bussen, in treinen, op gebouwen en uithangborden. Op publieke plekken, openbare ruimtes, waar je maar wilt. Als je geld hebt koop je gewoon een plek waar je naam in gouden letters pronkt. En niemand die vragen stelt, want je hebt een vergunning. Geld geeft je het recht je boodschap en je naam onder ieders neus te wrijven, al heeft niemand daarom gevraagd. Kapitalisme heet dat en dat is goed voor ons allen. Zeggen mag je wat je wilt, dat heet vrijheid van meningsuiting, maar iets op een muur schrijven, daar heb je een vergunning en dus geld voor nodig.

God zij dank hebben we graffiti. Het medium voor mensen – jongeren – die het geld niet hebben om reclamezuilen te kopen. Graffiti zorgt voor een beter evenwicht in de informatie waarmee je op straat gebombardeerd wordt. Het zegt iets over onze maatschappij, zonder dat dit van hogerhand goedgekeurd is. Het is vrijheid van meningsuiting in de puurste vorm. De publieke ruimte is van ons allemaal, van ieder lid van deze maatschappij. Het is ironisch dat met ons belastinggeld – neen, het is zelfs ziekelijk – lelijke gebouwen, vieze muren, saaie treinen, grauwe bussen, schoongemaakt en door de politie of beveiligingsdiensten beschermd moeten worden tegen een kunstuiting door jongeren. Vaak zijn hun tags, tekeningen en ontwerpen van een grote schoonheid. Kijk naar steden als Barcelona, Berlijn, Frankfurt, waar graffiti een niet meer weg te denken onderdeel van het stadsbeeld vormt en juist daardoor zo mooi kan zijn.

Graffiti-2

De vraag of graffiti kunst is, is al zo’n twintig jaar geleden beantwoord. Graffiti is zowel geschiedenis als levende kunst. En nog steeds illegaal. Veel mensen krijgen bij het zien van graffiti nog steeds angstwekkende beelden in hun op orde en netheid ingerichte hoofden. Worden bang voor de makers ervan. Dat moeten toch vandalen zijn, criminelen, bendeleden. Tuig. Zowaar zeg ik u, vreemde gedachten. Was alle kunst in zijn eerste verschijning niet illegaal? De eerste kubisten werden destijds toch beschouwd als gevaarlijke gekken. Van Gogh, daar had liever niemand iets mee te maken. Vaak is moderne kunst verboden geweest. Denk aan de Entartete kunst in nazi-Duitsland. Revolutionair Rusland verbood alles wat niet sociaal-realistisch was. Of de dissidente posters die af en toe in China opduiken en waar de autoriteiten wakker van liggen. Neen, dat kon allemaal niet. Wat wel kon waren standbeelden van Hitler en Stalin en Mao. Of recentelijker Saddam Hussein. Of onze eigen statussymbolen in het westen, zoals Calvin Klein, Mercedes enz. enz. Of kijk eens meer terug in de geschiedenis, toen de katholieke kerk nog de grootste werkgever van kunstenaars was. De kerk verbood en strafte zelfs kunstenaars die niet door de priesterlijke keuring kwamen. Neem Caravaggio bijvoorbeeld. Hij moest zijn hele leven de strijd aanbinden met de autoriteiten.

Van veel kunstvormen die heden ten dage te zien zijn in musea weet niemand meer de sociale oorsprong. Kijk bij het volgende bezoek aan een museum eens naar een zogenaamd meesterwerk en bedenk dat het hoogstwaarschijnlijk eens verboden was en de maker ervan vervolgd door de autoriteiten of door de burgerij. En hoeveel verboden kunst is niet verloren gegaan. Hoeveel christenen hebben niet hun protestleuzen of tekeningen op de muren of in de kerkers van het keizerlijke Rome achtergelaten. Leuzen en tekeningen die niet meer terug te vinden zijn. Dat was graffiti in zijn ware vorm.

Pleiten om graffiti legaal te maken doe ik niet. Integendeel. Graffiti ontleent zijn kracht aan de illegaliteit. Echter, zo hysterisch reageren op muurschilderingen, die van alle tijden zijn, is benepen, intolerant en kortzichtig. Kunst is het zo eerlijk mogelijk overbrengen van je gevoelens. Jezelf uiten in een wereld waarin ook jij leeft. Graffiti wordt merendeels gemaakt door jonge mensen die niet veel geld hebben. Spuitverf is hun medium. Het is goedkoop en kan over het algemeen makkelijk gepikt worden (neen, geen waardeoordeel aub). En met spuitverf bereik je een zo groot mogelijk publiek, veel groter dan dat je friemelend op je kamertje schilderijtjes zit te maken. En het is spannend, ook omdat je ieder moment door de politie gepakt kunt worden. Kunst in zijn ware vorm. Adrenaline die bepaalt hoe je werk eruit komt te zien.

En als je later groot bent, misschien getrouwd en kinderen hebt, ga dan als graffitiartiest aan de slag op legale muren – hoewel die er in Maastricht niet zijn – en verfijn je kunst. Daar kun je je stijl uitwerken, de tijd nemen waarlijk grote kunst te maken. Maar daarvoor moet je eerst de leerschool van de illegale graffiti doorlopen. Daar leer je het vak. ’s Nachts op straat. Bij duistere rangeerperrons, langs ongure muren lopen met je zak vol spuitbussen.

In graffiti bestaat geen hiërarchie, is commercie niet belangrijk, het is gewoon een revolutionaire manier om je denkbeelden te uiten. Graffiti is echt. Graffiti kan prachtig zijn. Graffiti kan de wereld veranderen. Kom op. De straat op graffitiartiest, en doe wat je moet doen.

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Basta 08

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s